انتخاب های مرتبط

منوی اصلی

فصلنامه ها

فصلنامه شماره 10
تب شیر

مقدمه
تب شیر یا فلج ناشی از زایمان یک اختلال متابولیکی است ، که در 1-2 روز بعد از زایمان رخ می دهد امکان مواجهه با تب شیر بین 45% بعد از شکم دوم گاو تخمین زده شده که با بالا رفتن سن حیوان افزایش می یابد. این بیماری حدود 3-8% گله را تحت تاثیر قرار می دهد که در برخی گله ها تا 25-30% نیز رسیده است علائم این بیماری موقعی خود را نشان می دهد که کلسیم خون پایین بیاید که باعث افت شدید شیر می شود . از اینرو از نظر اقتصادی بسیار حائز اهمیت می باشد علاوه بر ان ضرر اقتصادی ثانویه به خاطر افزایش شانس ابتلای حیوان به سایر اختلالات مثل کتوز ، ورم پستان ، جفت ماندگی ، جابجایی شیردان و پرولا پس رحم نیز بر دامدار تحمیل می شود . لذا نحوه شناخت این ناهنجاری و راههای پیشگیری از بروز ان بسیار ارزشمند می باشد
علت بروز تب شیر
این اختلال در گاو شیری بعد از گوساله زایی اتفاق می افتد در این زمان به خاطر انتقال کلسیم به شیر اغوزی مقدار کلسیم خون فراهم شده از طریق خون باشد در این هنگام اگر گاو سریعا نتواند کلسیم مورد نیاز خود را از ذخیرع بدنی فراهم سازد مستعد به ابتلا به تب شیر می شود. تداخل در بین مینرال ها می تواند جذب و استاده از ان را تحت تاثیر قرار دهدبرای مثال بهترین نسبت کلسیم به فسفر برای کاهش مواجهه با تب شیر 2/3به1 می باشد وقتی این نسبت به 1 به 1 کاهش یابد حیوان مستعد به ابتلا به تب شیر می شود.
مکانیسم تنظیم کلسیم
گاو می تواند برحسب احتیاجاتش کلسیم را از لوله گوارشی جذب کند کارایی جذب کلسیم در دام نسبت به تغییر احتیاجات متفاوت می باشد یعنی اگر حیوان بیش از احتیاحاتش کلسیم مصرف کند جذب کلسیم کاهش می یابد و بالعکستعادل کلسیم د بدن توسط هورمون پاراتورمئن و کلسی تونین تنظیم می شود وقتی دریات کلسیم کاهش یابد ترشح هورمون پاراتورمون افزایش می یابد که باعث باز جذب کلسیم از کلیه و افزایش سنتز 1 و 25 دهیدروکسی کوله کلسیفرول میشود که در جواب باز جذب کلسیم روده ای افزایش می یابد عملکرد هورمونی کلسیتونین عکس هورمون پاراتورمون می باشد یعنی غلظت کلسیم را در پلاسمای خون با کاهش مقدار بازجذب ان از استخوان کاهش می دهد
علائم بروزتب شیر
تفاوت عمده خون گاو مبتلا به تب شیر نسبت به سایرین سطح کلسیم پایین خون است.حد طبیعی کلسیم در خون گاوهای خشک 8-10 میلی گرم در 100 میلی لیتر می باشد که این مقدار در حین زایمان به کمتر از 8میلی گرم در لیتر خون می رسد در گاو مبتلا به تب شیر سطح کلسیم خون به ترتیب در سه مرحله که در ادامه به ان اشاره خواهدشد به ترتیب حدودا 6/5-5/5و4/5 می باشد
علائم عمومی
-از دست دادن اشتها
-عدم فعالیت دستگاه گوارش
-سرد شدن گوش ها و خشک شدن پوزه ها

علائم اختصاصی
-عدم تعادل حین راه رفتن
-زمین گیر شدن گاو که این حالت در سه مرحله انجام می گیرد
-ایستادن همرا با لرزش
- افتادن رویسینه
- افتادن روی پهلو و بی اعتنا بودن به تحریکات محیطی

راهکارهای معمولی برای پیشگیری از تب شیر در گله
چندین راه برای کنترل این ناهنجاری در سال های اخیر استفاده شده که شامل:
1.پایین اوردن درصد کلسیم در جیره دوره انتقال گاو خشک
این روش بیشتر انگلیس کاربرد دارد در این راهکارکلسیم را در جیره 20روز اخر روز اخر دوره خشکی گاو پایین می اوریم در این حالت دام برای تامین احتیاجاتش کلسیم را در بدن جمع اوری می کند راهکار گفته شده این امادگی را در حیوان ایجاد می کند که بعد از زایمان که نیاز به کلسیم بالاست بتواند از بدن جمع اوری تا احتیاجاتش را برطرف سازد
2تعادل DCAD در جیره دوره انتقالی گاو خشک
این روش بیشتر در امریکا استفاده می شود زیرا در انجا علوفه حاوی پتاسیم بالا است که مانع از تاثیر مثبت راهکار اول می شود در این روش بالانس جیره را در دوره انتقالی گاو خشک با خوراندن مقدار زیاد آنیون های قوی (کلرید آمونیوم،کلرید کلسیم، سولفات کلسیم و سولفات منیزیم ) تغییر می دهیم که PH خون نیز تغییر می کند در این حالت مکانیزم تنظیم کلسیم در بدن به کارمی افتد که باعث تحریک جداسازی کلسیم از استخوان می شود بنابراین خوراندن جیره انیونی راه دیگری برای امادگی حیوان قبل از شروع شیردهی می باشداغلب تحقیقات نشان می دهند که این راه کار برای پیشگیری از تب شیر بسیار موثر است اگر چه نسبت به راه اول محدودیتش این است که نمک های آنیونی خوش خوراکی بسیار پایینی دارند بعلاوه در این راهکار برای اطمینان از اثربخشی نیاز به تست PH خون حیوان است
3. خوراندن مقادیر دارویی
چندین محصول تجاری برای بالا بردن کلسیم خون بعد از زایش در دسترس می باشد بهترین نتیجه موقعی حاصل می شود که اولین دوز مصرفی 8ساعت قبل از گوساله زایی و دومین روز 24 ساعت بعد از ان باشداین روش بیشتر در گله هایی استفاده می شود که در حوالی زایش با مشکلات متابولیکی زیادی دست و پنجه نرم می کنند البته این راه کار نیاز به دانستن زمان دقیق گوساله زایی دارد به هر حال در هر روشی که برای پیشگیری استفاده می شود. کدیریت گاو خشک مخصوصا در دوره انتقالی باید بی نقص باشد در اوایل شیر دهی حیوان باید علاوه بر کلسیم مقدار کافی منیزیم و فسفر قابل دسترس نیز دریافت کند چون کمبود هر کدام از این مینرال ها می تواند حیوان را مستعدابتلا به تب شیر کند. در سالهای اخیر تولیدکنندگان توانسته اند به طور موثری تب شیر را در اوایل شیر دهی در گله کاهش دهند.

نتیجه گیری
گاوهای شیری طی دوره خشکی باید به درستی مدیریت شوند تا در دوره شیردهی بعدی تولید ناسبی داشته باشند و از مشکلات متابولیکی حین زایشو بعد از ان جلوگیری شود تب شیر یک ناهنجاری متابولیکی است که می تواند ضرر اقتصادی زیادی به دامدار وارد کند برای پیشگیری از بروز این ناهنجاری در گله بایستس راهکاری به کار برد تا حیوان این امادگی را پیدا کند که بعد از زایمان که به مقدار کلسیم بالایی نیاز دارد بتواند کلسیم بدن را بسیج کند و احتیاجاتش را برطرف کند از جمله کاهش کلسیم جیره در 2-3 هفته اخر دوره خشکی دادن جیره آنیونی به دام در زمان گفته شده و همچنین خوراندن مقادیر دارویی کلسیم مخصوصا در گله هایی که مشکلات متابولیکی زیادی در حوالی زایش دارند.